Կոզլուք–Աքչալը հայկական գյուղի մուտքը հայերի համար շարունակում է փակ մնալ

2006 թվականին Թուրքիայում Ազիզ Դաղջըի ղեկավարությամբ ստեղծված Բիթլիսի, Բաթմանի, Վանի, Մուշի վիլայեթների, գյուղերի և գավառների հայ «Սասունցիների սոցիալական փոխօգնության մշակույթի և համերաշխության» միությունը իշխանություններից պահանջել է վերականգնել Կոզլուք-Աքչալը գյուղի հայկական եկեղեցու, գերեզմանոցի և հողատարածքների նկատմամբ իրենց կադաստրային իրավունքները, այն վավերացնել գույքագրման մատյաններում, որպեսզի հնարավոր լինի ապահովել դրանց պետական պահպանությունը:

Անցյալ տարի դեկտեմբերին  Բաթմանի կադաստրի աշխատակիցների խումբը,   իրենց պարտականությունների կատարման անվան տակ`  Ազիզ Դաղջըին պարտադրում են մութն ընկնելուն պես, երեկոյան ժամը 21-ին, իրենց ուղեկցել Կոզլուք-Աքչալը գյուղ` իբրև թե հայկական գերեզմանոցի ու եկեղեցու  հետքերը  հայտնաբերելու նպատակով:   Իհարկե, անհասկանալի է, թե մթության քողի տակ թուրքերն ինչպես պետք է պեղեին հայկական հետքերը: Նրանց բնորոշ` ծածուկ ու գաղտագողի   այդ քայլը, չէր կարող չառաջացնել հայկական կազմակերպության անդամների զայրույթն ու վրդովմունքը:  Վերջիններս ստիպված էին  սպառնալ, որ   դրական պատասխան չտալու դեպքում կդիմեն Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան:

Սակայն մինչ օրս  խնդրին որևէ լուծում չի տրվել, ընդհակառակը, գործը գնալով բարդանում է: Մի քանի օր առաջ թուրքական կողմը, դարձյալ միտումնավոր,  ձախողել է հայկական կազմակերպության` հայոց եկեղեցու և նախնիների գերեզմանների հետքերը որոնելու հերթական փորձերը: Սակայն այս անգամ արդեն Դիարբեքիրի մշակույթի և բնության պահպանության կազմակերպության ղեկավարությունն է հայերին արգելել մտնել հայկական գյուղը: Ինչպես տեղեկացնում է հայկական միության նախագահ Ազիզ Դաղջըն` զինված պահակները գյուղ մտնելու համար իրենցից պահանջել են զիվորական միության  թույլտվությունը:

Թուրքական իշխանությունների նման քայլերը, սակայն, ամենևին չեն վհատեցնում հայկական կազմակերպության անդամներին:  Դաղջըն վստահեցրել է, որ կհաղթահարեն բոլոր խոչընդոտներն ու կհասնեն իրենց նպատակին` կմտնեն իրենց պապերի գյուղն ու ամեն   գնով այն կփրկեն ոչնչացումից:

Հիշեցնեմ, որ Լոզանի պայմանագրի 37 և 44 հոդվածների համաձայն հայերը Թուրքիայում ունեն փոքրամասնության կարգավիճակ: Իսկ 42-րդ հոդվածով հայերին իրավունք է վերապահված  ինքնուրույն տնօրինել հայկական եկեղեցիներն ու գերեզմանատաները, անհրաժեշտության դեպքում վերականգնել դրանք, ավելին` թուրքական իշխանությունները պարտավոր են հայության սեփականությունը համայնքի անունով գրանցել որպես անշարժ գույք: Եվ այսօր հայկական համայնքը Անկարայի կառավարությունից պահանաջում է այն, ինչ սահմանված է օրենքով:

Քրիստինե ՄԵԼՔՈՆՅԱՆ

Թեգեր` Թուրքիա, Լոզանի պայմանագիր, հայեր