«Ազատ Օր»-ի հարցազրոյց Սերժ Թանքեանին հետ

Աթէնքի արուարձաններէն Մալաքասայի Terra Vibe համերգներու վայրէն ներս, երեքշաբթի 17 Օգոստոսին ելոյթ ունեցաւ հայազգի ռոք երաժիշտ Սերժ Թանքեանը, որ հմայեց հայ եւ յոյն իր երկրպագուները: Համերգէն առաջ տաղանդաւոր երաժիշտին հետ հանդիպում ունեցան Հ.Յ.Դ Պատանեկան Միութեան անդամները: «Ազատ Օր» ի խմբագրութեան կողմէ յատկապէս դասաւորուած հանդիպումը մեծ խանդավառութեամբ ընկալուեցաւ պատանիներուն կողմէ, որ առիթը ունեցան մօտեն տեսնելու եւ զրուցելու իրենց սիրած երգիչին հետ:

– Օգոստոսին տեղի ունեցաւ համերգ Երեւանի համալիրի մէջ: Մթնոլորտը ինչպէ՞ս էր:

Շատ աղուոր էր, շատ ոգեւորիչ, հետաքրքրական: Հակառակ, որ սկիզբը քիչ մը թեքնիք դժուարութիւններ ունեցանք վերջաւորութիւնը շատ լաւ էր: Ինծի համար մանաւանդ, շատ հարուստ զգացում մըն էր, քանի առաջին անգամ ըլլալով հայրենիքի մէջ ելոյթ ունեցայ: Երգ մը ունիմ հայերէնով, նոր ալպոմիս մէջ, որ Ցեղասպանութեան նուիրուած է: Այդ երգի մեկնաբանումն ու արձագանգումը հայրենիքի մէջ իւրայատուկ էր. չեմ կարծեր որ ուրիշ տեղ կը կարենամ երգել աւելի լաւ ձեւով եւ ունենալ այդպիսի բարձր ապրումներ, ինչպէս ունեցայ հայրենի հողին վրայ:

–Արդէն կը գործակցիս VIZA նուագախումբին հետ: Միտք ունի՞ս ապագային գործակցիլ ուրիշ արուեստագէտներու հետ:

CD պատրաստող իմ ընկերութեան միջոցաւ՝ Serjical Strike records-ի, արդէն 10-11 cd-ներ հրապարակած ենք, տարբեր արուեստագէտներու հետ: Գործի յաւելումի բերումով երթալէն աւելի դժուար կ’ըլլայ գործակցութիւնը: Մասնաւորապէս՝ այնքան զբաղած եմ իմ աշխատանքներովս, իմ համերգներովս, իմ գիրքի հրատարակութեամբ եւ յառաջիկայ musical-ովս, որ ժամանակ չունիմ ուրիշ արուեստագէտներու հետ համագործակցելու: Երաժշտութեան ճարտարարուեստի մարզը դժուարացած է եւ հետզհետէ կը սահմանափակուին այդ նպատակին տրամադրուած գումարները եւ վարձատրութիւնը:

–Քիչ մը խօսիր այս նոր պատրաստուած musical-ին մասին:

Musical-ը կը կոչուի «Պրոմեթեւս Շղթայակապուած» եւ հիմնուած է հին յունական ծանօթ առասպելին վրայ: Ինչպէս ծանօթ է հին յունական դիցաբանութենէն Պրոմիթեւս կապուած էր ժայռի մը վրայ, պատժուած ըլլալով Զեւս չաստւածին կողմէ, այն պատճառով որ ան կրցած էր մարդկութեան շնորհել կրակը: Անոր առաջին ներկայացումը կը նախատեսուի կազմակերպել 2011-ի Մարտին Cambridge-ի Harvard համալսարանի հռչակաւոր հանդիսասրահին մէջ: Այս գործին արդիական ոճով ներկայացումը գրած է ծանօթ թատերագիր Սթիվըն Սէյթըրը եւ շատ մեծ հետաքրքրութիւն կը ներկայացնէ իր շուրջ, իսկ ես արդէն կ’աշխատիմ այս ստեղծագործութեան վրայ: Ասոր զուգահեռ, աւելցնեմ, թէ կը հրատարակեմ բանաստեղծութիւններու հատոր մը: Ունիմ նաեւ ապագայի այլ ծրագիրներ, որոնց մասին պիտի խօսիմ ուրիշ առիթով:

-Սերժ, առ ի հետաքրքրութիւն, ըսէ ինծի, ի՞նչ տեսակ երաժշտութիւն կը լսես:

Ամէն տեսակի երաժըշտութիւն: Հայկական, արաբական, ամերիկեան, jazz, experimental, դասական, rock, punk, hip-hop: Եթէ բան մը լաւ է եւ կը սիրեմ, կը լսեմ: Եթէ չեմ սիրեր, չեմ լսեր:

Հիմա, հարցում մը ընեմ, որ վստահաբար քեզի շատ անգամ յոգնեցուցած են, տեւաբար նոյն բանը հարցնելով: Կարծեմ հասկցար…

Այո, հասկցայ. երբ «System of a Down»ը որոշում առնէ դարձեալ միասնաբար բան մը ընելու, պիտի կարդաք systemofadown.com-ի կայքէջին վրայ:

-Յաճախ կը զբաղիս «ակտիվիզմ»ով: Նաեւ բուսակեր ես: 2002-ին հիմնեցիր Axis of Justice-ը: Այդ ծրագիրները ի՞նչ արդիւնք ունեցան:

«Ակտիվիզմ»ի գործին մէջ չես կրնար արդիւնքներ փնտռել: Միայն ներդրում պիտի փնտռես եւ ներդրումիդ պատճառաբանութիւն միշտ պիտի յիշես: Գալով «Axis of Justice»ին, երեւցան որոշ արդիւնքներ զանազան մարզերու մէջ, ինչպէս հիմնադրամներու ստեղծում բարեսիրական նպատակներու յատկացնելու համար, որոնց կարգին մթնոլորտի, մարդկային եւ անասուններու իրաւունքներ ձեռք ձգելու համար: Եւ անշուշտ այս ծիրէն ներս Ցեղասպանութիւններու ճանաչման կենսական հարցերու գործընթաց: Այս ծրագիրներուն եւ նպատակներուն ժողովուրդը տեղեակ պահելու համար ունինք մեր կայքէջը axisofjustice.net եւ Լոս Անճելըսի, ինչպէս նաեւ Միացեալ Նահանգներու տարբեր շրջաններու մէջ այս գործունէութիւնը կը ներկայացնենք ձայնասփիւռի յայտագիրներու ընդմէջէն, որ կը կոչուի Axis of Justice Radio Network: Ունեցած ենք նաեւ հարցազրոյցներ անուանի ու նշանաւոր մարդոց հետ: Բացառիկ փորձառութիւն մըն էր մեզի համար:

–Ի՞նչ է քու կապդ «Screamers» փաստագրական ֆիլմի եւ Գարլա Կարապետեանին հետ: Ըսեմ նաեւ թէ Գարլա Կարապետեանը անցեալ տարի հրաւիրուեցաւ Յունաստան, ուր եւ իր ժապաւէնը ցուցադրուեցաւ:

Այո, Գարլան ինծի խօսեցաւ իր այցելութեան մասին: Տարիներ առաջ Գարլան ինծի ըսած էր, որ Ցեղասպանութեան մասին կը ծրագրէր ֆիլմ մը պատրաստել: Ես ալ իրեն ըսի, որ եթէ ցեղասպանութեան մերժումին մասին ըլլայ եւ եթէ ուրիշ ցեղասպանութիւններու նկատմամբ կան նմանութիւններ՝ այն ատեն հետաքրքրական կ’ըլլար եթէ «System of a Down»ը ներառնուէր: Խօսեցայ ուրեմն տղոց հետ եւ համաձայնեցանք: Կամաց կամաց «System»ը մասնակցեցաւ այդ վաւերագրական ժապաւէնին մէջ: Արդէն այդ ժապաւէնը տեսած ես:

–Միշտ կը խօսիս ցեղասպանութեան մասին: Շատեր նաեւ, մանաւանդ ամերիկացիներ, քեզմէ սորվեցան հայու ողբերգութեան մասին: Ի՞նչ կը ներկայացնէ ցեղասպանութիւնը քեզի համար:

Ջնջում: Իրականութեան ջնջում: Անարդարութեան մեծագոյն եղելութիւնն է: Պատճառը որ պէտք է յաճախ խօսինք Ցեղասպանության մասին այն է, որ միջազգային անտարբերութիւն մը գոյութիւն ունի անոր ճանաչման ու հատուցման կապակցութեամբ, Միացեալ Ազգերու կազմակերպութեան կամ այլ միջազգային կառոյցի մը կողմէ:

Մեծ մասով երգերուդ բովանդակութիւնը քաղաքական է: Այս ընտրութեանդ համար ժխտական դիմագրաւում ու վերաբերում ունեցա՞ծ ես՝ քաղաքական զանազան շջրաններու կողմէ:

Ճշդեմ. երգերուս մեծամասնութեան բովանդակութիւնը զուտ քաղաքական չէ: Օրինակ, վերջին cd-իս երգերուն մէջ միայն երկուքը քաղաքական նիւթ ունին: Մնացեալները անձնական բնոյթի են, սակայն լրագրողները խոշորացոյցով կը նախընտրեն տեսնել ու կեդրոնանալ քաղաքական նիւթերու վրայ: Անձնականները քիչ թէ շատ արդէն ամէն մարդ կը գրէ: Իմ երաժշտութիւնս իմ նկարագրիս ներկայացումը եղած է. այսինքն մասամբ քաղաքական, մասամբ անձնական, մասամբ humor, մասամբ փիլիսոբայական եւ նոր cd-իս մասնաւորապէս «Imperfect Harmonies», շատ աւելի ծանր ու խորունկ մտածողական նիւթ ունի քան թէ ուղղակի քաղաքական:
Գալով քաղաքական աշխարհի դիմագրաւման քու հարցումիդ, յստակացնեմ թէ՝ հակազդեցութիւնները քաղաքական շրջանակներէ չեն, որովհետեւ մենք այդ շրջանակներուն հետ ուղղակի կապ չունինք: Մեր կապը ժողովուրդին հետ այն ոգեւորութիւնն է որ կը ստեղծենք ու կը փոխանցենք իրեն եւ այս ձեւով աւելի վտանգաւոր ենք այդ շրջանակներուն համար: Ատիկա լաւ է, այն իմաստով որ նկատի կ’առնըւինք, եւ այդ ձեւով քաղաքագէտները միշտ հսկողութեան տակ կը պահուին:

Մաթիու Պրայզայի Ատրպէյճանի դեսպանի պաշտօնի ստանձնման հարցով հակազդեցութիւն ստեղծուեցաւ Գոնկրէսի մէջ: Նոյն ժամանակներուն Հիլարի Գլինթընը այցելեց Ծիծեռնակաբերդ եւ դափնեպսակ զետեղեց հայկական ցեղասպանութեան յուշահամալիրին առջեւ: Ի՞նչ ձեւով կը գնահատես նման եղելութիւններ:

Երբ անցեալ շաբաթ Հայաստան կը գտնուէի եւ մամլոյ ասուլիս մը տուի, ինծի հարցուցին եթէ Ծիծեռնակաբերդ պիտի այցելեմ: Ես ալ պատասխանեցի, որ Հիլարի Գլինթընը ինծի կանչեց եւ ըսաւ, որ իբրեւ անձ գնա՛, ո՛չ իբրեւ խումբի անդամ: Լրագրողներէն ոչ մէկը հասկցաւ ըրած կատակս: Յետոյ բացատրեցի որ կատակ էր եւ կարծեմ նոյնիսկ inter-net-ի մէջ տեսայ, որ գրած էին թէ Հիլարի Գլինթըն ասանկ բան մը ըսած է Սերժին: Տխուր է, երբ մարդիկ ստիպուած են ուրիշ բաներ ընել անորմէ որ կ’ուզեն, հիմնուած քաղաքական նկատարումներու վրայ: Բոլորովին սխալ է, երբ ոմանք կը կարծեն, թէ իբրեւ անձ ուրիշ բան են, բայց հանգամանքով ուրիշ բան կը ներկայացնեն: Անլուրջ բան է այս մէկը:

-Եթէ Թուրքիա հրաւիրուիս երգելու պիտի երթա՞ս:

Թուրքիա շատ անգամ հրաւիրուած ենք: 1998-ին առաջին անգամն էր, որ Slayer նուագախումբին հետ համերգներու շրջագայութեան մը պիտի մասնակցէինք: Յունաստան ալ պիտի գայինք: Պոլիս show մը կար: Ի վերջոյ չի գացինք: Այս տարի ալ հրաւիրուած ենք: Ինծի համար դժուար է երկիր մը երթալ, ըլլայ Թուրքիա, ըլլայ ուրիշ երկիր, ուր իբրեւ արուեստագէտ չես կրնար ազատօրէն իրականութիւնը խօսիլ: Չես կրնար ազատօրէն արտայայտել ուզածդ: Ատիկա ինծի համար արւեստ չի ներկայացներ: Ինծի համար չի բաւեր միայն նուագել: Պիտի ուզէի նուագել Թուրքիոյ մէջ, կարողանալով երաժշտութեանս կողքին անկաշկանդօրէն արտայայտել նաեւ իմ գաղափարներս:

Հարցազրույցը` Լոռի Պարազեանի

Կիպրահայ համայնք,

ArmAr.am