Հարցազրույց` ԱԺ ՀՅԴ  խմբակցության անդամ Հրայր ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻ հետ

– Հայաստանում նկատելի են ներքաղաքական նոր իրավիճակներ: Մի կողմից  տարբեր գաղափարախոսություն ունեցող կուսակցություններ հայտարարում են, թե առաջիկայում հնարավոր է համագործակցեն միմյանց հետ, մյուս կողմից` նախկինում սերտ համագործակցության եզրեր ունեցող կուսակցությունները հրաժարվում են համագործակցությունից: Այս գործընթացներին  զուգահեռ, ճաքեր են տալիս ընդդիմադիր կեցվածք ունեցող կուսակցությունները: Ըստ Ձեզ, ինչո՞վ են պայմանավորված ներքաղաքական այս խմորումները:

–        Այսօր  Հայաստանում ներքաղաքական զարգացումները պայմանավորված են արտաքին քաղաքական հիմնախնդիրներով, մասնավորապես` հայ-թուրքական հարաբերություններով: Դաշնակցություն կուսակցությունն իր քաղաքական քայլերը ձեռնարկելիս ելնում է հենց այս տեսանկյունից: Այս օրերին ամենակարևոր իրադարձությունը նախաստորագրված արձանագրություններն են, որոնք հետագայում կանխորոշելու են Հայաստանի Հանրապետության հետագա զարգացումը, ինչպես նաև Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ճակատագիրը:

– ՀՀ ԱԳ նախարարը բազմիցս է հայտարարել, որ  նախաստորագրված արձանագրությունները վերաբերում են միայն Հայաստանի և Թուրքիայի միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատմանը, իսկ Հայոց Ցեղասպանության և Արցախյան հիմնահարցի կարգավորման խնդիրներն այլ  քննարկման   հարթությունում են: Նույն տեսակետն է հնչեցրել նաև նախագահ Սերժ Սարգսյանը, սակայն զարմանալիորեն հայաստանյան կուսակցությունները  փորձում են այս հարցերը  մեկտեղել նույն «կաթսայում»:

– Մենք կամ պետք է հիմք ընդունենք հայտարարությունները, կամ` գրավոր փաստաթղթերը: Եթե խոսում ենք արտգործնախարարի հայտարարությունների մասին, այո ասվել է, որ չկան նախապայմաններ: Սակայն պետք է հաշվի առնենք հակառակ կողմի հայտարարությունները: Իսկ հակառակ կողմը` Թուրքիան, անվերջ խոսում է Հայոց Ցեղասպանության փոստը կասկածի առնելու մասին, նաև Կարսի պայմանագրի և Լեռնային Ղարաբաղի խնդիրը ադրբեջանամետ ճանապարհով լուծելու մասին: Փաստորեն, գործ ունենք երկկողմյա իրարամերժ    հայտարարությունների հետ: Հետևապես, հարկ է առաջնորդվել առկա փաստաթղթերով: Մինչդեռ դրանց  ուսումնասիրությունն էլ ցույց է տալիս, որ կան բազմաթիվ մտահոգիչ ձևակերպումներ: Օրինակ` ինչո՞ւ է նրանցում  ամրագրված տարածքային ամբողջականության մասին` որպես միջազգային նորմ,  սակայն  շրջանցված է ազգերի ինքնորոշման իրավունքի միջազգային նորմը: Բնականաբար, մեզ մոտ կասկած է առաջանում, որ սահմանների երկկողմ ճանաչումը վկայակոչում է տխրահռչակ Կարսի պայմանագիրը: Ուրեմն, արձանագրություններում  կամ որևէ խոսք չպետք է գնա սահմանների մասին, կամ, դրա փոխարեն, ընդամենը, պետք է վկայակոչվեն  ամրագրված միջազգային հռչակագրերը: Մի բան ակնհայտ է` որքան մենք պատրաստակամություն ենք հայտնում զիջումների գնալ, այնքան թուրքական կողմն ավելի է մեծացնում իր պահանջների շրջանակը: Հնչում են կարծիքներ, թե արձանագրություններում չկան Ղարաբաղին վերաբերող նախապայմաններ, սակայն թե’ թուրքական պաշտոնյաների հայտարարությունները, թե’ արձանագրությունների տողատակերը խոսում են այն մասին, որ թուրքական քաղաքականությունը միանշանակ պրոադրբեջանական է և մեր երկու երկրների հարաբերությունները պայմանավորում է երրորդ երկրի հետ հարաբերություններով: Նրանց բոլոր քաղաքական նկրտումները պայմանավորված են «Մեկ ազգ` երկու պետություն» կարգախոսով:  Դա է պատճառը, որ Դաշնակցությունն ավելի մաքսիմալիստական մոտեցում ունի այս խնդիրներում: Այս արձանագրություններում տեղ գտած ձևակերպումները զիջողական դիվանագիտության  հետևանք են: Մենք պահանջում ենք փոփոխություններ կատարել ձևակերպումներում, իսկ եթե պարզվի, որ մեր երկրի իշխանություններն այնպիսի ճանապարհով են գնում, որ մենք շեղվում ենք մեր որդեգրած անվտանգության ռազմավարությունից, այդ դեպքում ՀՅԴ-ն հանդես կգա առավել կոնկրետ եզրակացություններով:  Իսկ մինչ այս պահը` նման վտանգ չենք տեսնում:

– Հնարավո՞ր է, որ երբևէ խաչվեն ՀՅԴ-ի և ՀԱԿ-ի ճանապարհները:

– Այս պահին  ես չեմ տեսնում համագործակցության նման եզրեր: Սեպտեմբերի 18-ի, միտինգից հետո, երբ ՀԱԿ-ի կազմակերպած երթը  անցնում էր հրապարակով, նրանք միայն վանկարկում էին. «Լևոն` նախագահ» կամ «Սերժ, հեռացիր»: ՀԱԿ-ը որևէ քաղաքական պահանջ չի հնչեցնում, նրանք միայն ու միայն անձի խնդիր են բարձրացնում, ինչը մեր կողմից մերժելի է:

– ՀՅԴ-ն ԱԳ նախարարի վարած դիվանագիտական քաղաքականությունը համարում է զիջողական կամ պարտվողական: ՀԱԿ-ը` մի կողմից համաձայն է արտաքին գերատեսչության վարած քաղաքականության հետ, մյուս կողմից`  համաձայն է նաև Դաշնակցության  տեսակետների հետ, սակայն չի միավորվի  ՀՅԴ-ի հետ, քանի դեռ վերջինս` ազգի փրկությունը չի տեսնում նախագահ Ս. Սարգսյանի հրաժարականը պահանջելու մեջ: Միաժամանակ հայտարարություններ են հնչեցվում, թե Սերժ Սարգսյանի և Լևոն Տեր-Պետրոսյանի մոտեցումները արտաքին քաղաքականության հարցում համընկնում են և մեկը մյուսի շարունակությունն է: Ի՞նչպես հասկանալ այս խառնաշփոթը:

–  Դաշնակցության և արմատական ընդդիմության դիրքորոշումները շատ տարբեր են: Բացի այդ, ՀԱԿ-ում միավորված բոլոր կուսակցությունները չեն, որ համակարծիք են  իրար: ՀԱԿ-ում կան բազմաթիվ կուսակցություններ, որոնք այլ դիրքորոշումներ ունեն: Միակ հարցը, որը ՀԱԿ-ին միավորում է` Սերժ Սարգսյանի հրաժարականն է: Մեր կուսակցության համար  չի կարող կարևորագույն խնդիր դառնալ անձի փոփոխությունը: Երբ հանրապետության նախագահը Լևոն Տեր-Պետրոսյանն էր, մենք շատ ավելի վատ իրավիճակում էինք գտնվում, այն ժամանակ  ժխտվում էր ազգային որևէ գաղափարախոսություն, և համարվում կեղծ կատեգորիա: Երբ Դաշնակցությունը իշխանության մաս կազմեց,  շնորհիվ մեզ` Ցեղասպանության և Հայ դատի խնդիրները արտացոլվեցին  մեր պետության  ազգային անվտանգության ռազմավարության մեջ: Մեր խնդիրները քաղաքական են, որի մասին, ցավոք սրտի, արմատական ընդդիմությունը հստակ դիրքորոշում չունի: Մեզ երկար ժամանակ ասում էին, թե մենք կեղծ ընդդիմություն ենք, բայց կյանքը ցույց տվեց, որ իրականում այս հարցում իրական ընդդիմությունը հենց Դաշնակցությունն է:

– Խորհրդարանական մեկ այլ ընդդիմադիր ուժ` «Ժառանգություն» կուսակցությունն արդեն  հայտարարել է, որ արձանագրությունների այս տարբերակին դեմ է քվեարկելու: ՀՅԴ-ն ինչպե՞ս է պատրաստվում քվեարկել:

– Այս խնդիրը համահայկական խնդիր է, և պետք է քննարկումներին մասնակցեն խորհրդարանական և արտախորհրդարանական բոլոր ուժերը: Այս պահին «Ժառանգության» և շատ այլ արտախորհրդարանական կուսակցությունների կարծիքներ համընկնում են մեր դիրքորոշման հետ: Մենք` խորհրդարանական ուժերին արդեն բաժանել ենք մեր առաջարկները, կարծում եմ, որ բոլորն արդեն ծանոթ են մեր տարբերակին: Ես համամիտ եմ նախագահի այն մոտեցմանը, որ արձանագրություններում հնարավոր են փոփոխություններ կատարվել, և մերժում եմ  ԱԳ  նախարարի մոտեցումը, թե փոփոխություններ  հնարավոր չեն: Եթե որևէ բան քննարկվում է, ուրեմն փոփոխելի է, այլապես ինչի՞ համար են այս քննարկումները: Եթե ոչինչ չպետք է փոխվի, ապա կարելի էր նախագահի հրամանագրով այդ խնդիրները կարգավորել և ավարտել, ինչպես այլ երկրների հետ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման դեպքում:  Աշխարհում այսօր բոլորն են հասկանում են, որ հայության ուժը նրա համահայկական էության մեջ է: Բոլոր այն հարցերում, որոնցում մենք հաջողության ենք հասել, դա եղել է շնորհիվ համահայկական ներուժի:    Այս հարցում ևս մենք չպետք է հրաժարվենք այդ մարտավարությունից:

Արմինե Գրիգորյան

Թեգեր` ԱԳ նախարար, արձանագրություններ, ՀԱԿ, հայ-թուրքական հարաբերություններ, ՀՅԴ, Սերժ Սարգսյան