Հարցազրույց ԱԺ պետաիրավական հանձնաժողովի նախագահ ԴԱՎԻԹ ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻ հետ

-ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ դիտորդական առաքելությունը հանդես եկավ հերթական միջանկյալ զեկույցով, որում նկատելի են կոշտ գնահատականները. արդյոք մոտեցումների փոփոխությունը, ինչպես «Ժառանգության» խոսնակն է ասում, հետեւանք է նոր փաստերի ի հայտ գալո՞ւ:
-Իսկապես, զեկույցում որոշ գնահատականներ կոշտացել են, բայց կան նաեւ դրական գնահատականներ: Ճիշտն ասած, լավ չեմ հասկանում՝ ի՞նչ նոր փաստերի մասին է խոսքը, ինձ թվում է նման հայտարությունները շատ ավելի հռետորաբանության դաշտից են, քան իրականության: Իսկ եթե «Ժառանգությունը» ինչ-որ «փաստերի» մասին է խոսում, ուրեմն պետք է դրանք հստակ ներկայացնի դատարան կամ հանրությանը, սակայն մինչ օրս ես որեւէ լուրջ փաստ չեմ տեսել:
Ինչ վերաբերում է դիտորդներին, ապա նրանք իրականացնում են վիճակագրական վերլուծություններ եւ շատ զգույշ են, դիվանագիտորեն են գրում իրենց զեկույցները, ու չես կարող նրանց ասել, թե կոշտ հայտարարություն եք անում:
Տեսեք, գրում են` «առաջանում է մտահոգություն», ինչը չի նշանակում, թե փաստն առկա է, իսկ եթե հստակ գրեին փաստերի գոյության մասին, մենք շատ լուրջ կարող էինք դրան արձագանքել: Փոքր-ինչ լղոզված ձեւակերպում է, զեկույցն իրականում, կարծես թե, բացասական տպավորություն է թողնում, սակայն նրանք որեւէ փաստ չեն պնդում:
-Օրինակ, նշում են, թե գործող նախագահի վստահված անձանց կողմից նկատվել է ընտրական ընթացքների վրա անհարիր միջամտություն: Անդրադարձ կա նաեւ հետընտրական շրջանում լրատվամիջոցների գործունեությանը, նշվում է` սահմանափակել են ընտրությունների քննադատական մասը: Սրանք նո՞ւյնպես ոչ փաստական պնդումներ են:
-Ես չգիտեմ, թե իրենք ինչի՞ հիման վրա են նման կարծիք արտահայտում, համենայն դեպս, համամիտ չեմ նրանց այս դիտարկումներին: Դժվար է խոսել մի «փաստի» մասին, ինչն ընդամենը գնահատողական դատողություն է:
Ուշադրություն դարձրեք, երբ նրանք գրում են, թե X տեղամասում տեղի ունեցան X տոկոսի խախտումներ, ապա ոչ մի խոսք չի ասվում, թե տվյալ տեղամասում մե՞կ խախտում է տեղի ունեցել, թե՞ հազար: Այսինքն՝ դիտորդների գնահատման մեթոդն ինքնին վիճարկելի է, եւ այդ մասին ոչ թե միայն մենք ենք բարձրաձայնում, այլեւ այն բոլոր երկրները, որտեղ դիտորդական առաքելություններն իրականացնում են իրենց դիտարկումները:
Նախորդ խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ առիթ ունեցել եմ մեր ընտրական խախտումների տոկոսները համադրել այլ երկրների վիճակագրական թվերի հետ եւ բարձրացրել եմ հետեւյալ հարցը. եթե տվյալ երկրում ընտրախախտումների տոկոսը երեք անգամ ավելի բարձր է, քան Հայաստանում, ապա ինչո՞ւ է տվյալ երկրին ուղղված ձեր գնահատականներն անհամեմատ ավելի մեղմ, ինչո՞վ է դա պայմանավորված։
Ինձ պատասխանել են` նման վիճակագրության հիման վրա գնահատականներ տալը ճիշտ չէ: Այդ դեպքում հարց է ծագում, իսկ ինչո՞ւ եք այդ վիճակագրությունը կիրառում, եթե դրա հիման վրա չեք կարող ռեալ գնահատականներ տալ:
-Փաստորեն հերթական անգամ համոզվում ենք, որ գործ ունենք երկակի չափանիշների հետ:
-Չէի ասի` երկակի չափանիշներ, ուղղակի կարծում եմ, որ գործ ունենք մի զեկույցի հետ, որն ինձ համար ընդամենը սովորական կարծիք է, եւ մարդիկ, ովքեր ներկայացնում են այդ կարծիքը, կարող են նաեւ սխալվել, ինչպես ցանկացած մարդ:
-Մինչդեռ իրողությունն այն է, որ նման «կարծիքները» շատ հաճախ իբրեւ խաղաքարտ են օգտագործվում երկրի արտաքին եւ ներքին քաղաքական գործընթացների վրա ներազդելու նպատակով: Հիշենք, որ «Մարտի 1»-ի ողբերգական դեպքերը հաջորդեցին դիտորդների հերթական զեկույցի հրապարակմանը:
-Հիշում եմ, բայց չեմ կարծում, թե մեր երկրում այսօր այն իրավիճակն է, որ դիտորդները կարող են նման զեկույցներով ներազդել մեր երկրի կայունության վրա: Նաեւ չեմ կարծում, թե խաղաքարտ են օգտագործում մեր արտաքին քաղաքականության վրա ներազդելու համար, քանի որ այդ կերպ կարծես շատ ավելի դեր ենք տալիս նրանց, քան իրականում ունեն։
-ՀՀԿ շտաբը ներկայացրե՞լ է իր գնահատականները դիտորդներին:
-Ոչ, մենք առիթ չենք ունեցել հանդիպելու, նրանց հետ հանդիպել ենք միայն առաջին միջանկյալ զեկույցը հրապարակելուց հետո:
-Ինչպիսի՞ պատկեր կունենա, ըստ ձեզ, վերջնական զեկույցը, չկա՞ մտահոգություն, որ այն կարող է հեռու լինել իրավիճակի ճշգրիտ գնահատականից եւ իրական պատկերը ներկայացնելուց:
-Ամեն ինչ հնարավոր է, եւ ոչինչ բացառել պետք չէ, նաեւ այն, որ տարբեր գործոններ կարող են դեր խաղալ:
-Կբացե՞ք փակագծերը, ի՞նչ գործոնների մասին եք ակնարկում:
-Ես ձեռնպահ կմնամ բացահայտելու այն գործոնները, որոնք կարող են իրենց դերը խաղալ այս գործընթացում, բայց այդպիսիք կան:
-Տեղեկատվություն կա, թե «Ժառանգությունը» Սահմանադրական դատարան է ներկայացել ոչ անհրաժեշտ ծանրակշիռ փաստական ապացույցներով. հայցում չկան կոնկրետ փաստեր, այլ ընդամենը ընդհանուր բնույթի ձեւակերպումներ են: Հետեւաբար արդեն իսկ կանխատեսելի է, թե ինչ բովանդակություն կունենա Սահմանադրական դատարանի վճիռը:
-Ես չեմ տեսել Սահմանադրական դատարան ներկայացրած նրանց դիմումը, բայց լսել եմ այն հայտարարությունները, որ հնչել են առ այս պահը: Դրանք, մեղմ ասած, փաստերի տեսանկյունից տպավորիչ չեն, որովհետեւ այդպիսիք իրականում չեն ներկայացված:
-Եթե չկա փաստերի ծանրակշիռ փաթեթ, նշանակում է ՍԴ դիմեցին ընդամենը հերթական «գալչկան» դնելու համա՞ր, թե իրավական ընթացակարգով են շարժվում: Այս ամենը չի՞ հուշում, որ եւս մի քանի օր, ու ՍԴ-ի շրջանակներում «Բարեւի» հեղափոխության իրավական շոուի ականատեսը կլինենք:
-Ես միշտ խուսափում եմ քաղաքական գնահատականներ տալուց, եւ այդ առումով ավելի հանգիստ մարդ եմ. համարում եմ, որ նրանք ընտրել են ճիշտ` իրավական ճանապարհն ու փորձում են իրենց փաստերը ներկայացնել ՍԴ-ի դատին: Ես այդ մոտեցումը ողջունում եմ: Չեմ կարող քաղաքական այլ կանխատեսումներ անել, բայց ուրախ եմ, որ այս պահին մենք հայտնվել ենք այն դաշտում, որը նախատեսված է սահմանադրությամբ, այսինքն՝ իրավական դաշտում:
-Հայաստանում գունավոր հեղափոխությո՞ւն է իրականացվում, ընդ որում` ծիրանագույն:
-Ես չէի անվանի սա հեղափոխություն, իհարկե, որոշակի տարրեր ակնհայտորեն կան, որոնք համընկնում են դասական, այսպես ասած, գունավոր հեղափոխությունների սցենարների հետ: Համենայն դեպս, ներկայումս գործադրվում են այնպիսի մեթոդներ, որոնք նախկինում գործադրվել են այն երկրներում, որոնցում տեղի ունեցան այդ գունավոր հեղափոխությունները: Բայց դրանով իսկ ես հեռու եմ այն մտքից, որ Հայաստանում այսօր գունավոր հեղափոխություն է իրականացվում:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ