Հարցազրույց «Ժառանգություն» խորհրդարանական խմբակցության ղեկավար ՌՈՒԲԵՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ հետ

-«Ժառանգություն» խմբակցության կազմակերպած խորհրդաժողովում պայման դրեցիք՝ կմասնակցեք սահմանադրական բարեփոխումների գործընթացին, եթե քաղաքական մեծամասնությունը ընդունի ձեր երեք առաջարկները։ Մամուլը, սակայն, կասկածամտորեն արձագանքեց՝ «Ժառանգությունը» հակված է մասնակցել բարեփոխումների իրականացմանը, ավելին՝ կա ստվերային համաձայնություն՝ գնալ ՀՅԴ-ի ճանապարհով: Ձեր մեկնաբանությունը:

-Ցանկացած ոք մեկնաբանելիս առաջնորդվում է իր դաստիարակությամբ ու ապրած կյանքով: Խնդիրն այն է, որ մարդիկ ուշադիր չեն կարդում, թե ինչ է ասվում, եթե շահարկման նպատակ կա, ուրեմն նաեւ չկա ասվածը հասկանալու ցանկություն: Մինչդեռ ուշադիր կարդալ-հասկանալու դեպքում այլ մեկնաբանություններ կարվեին:
Իսկ «Ժառանգությունը» ի սկզբանե հայտարարել է, որ կողմ է սահմանադրական բարեփոխումներին եւ իր ծրագրային դրույթներում հստակ արձանագրել՝ արդյունավետը պետական կառավարման խորհրդարանական համակարգն է: Ասեմ ավելին. 1995-ին Գերագույն խորհրդում ներկայացված այլընտրանքային նախագիծը ներկայացնողներից ու պաշտպանողներից մեկն եմ եղել: Խորհրդարանական համակարգի այսօրվա պաշտպաններն այն ժամանակ նույնպիսի փութաջանությամբ պայքարում էին ներկայացված նախագծի դեմ: Ոչինչ, այդպես էլ է պատահում:
Ինչ վերաբերում է իմ առաջարկած պայմաններին, ընդամենը ասել եմ՝ չեմ վստահում սահմանադրական բարեփոխումներ նախաձեռնողներին: Ես շատ պարզ ասում եմ՝ հարգելի իշխանություն, դուք ամեն ընտրության ժամանակ ապացուցում եք, որ սահմանադրության 2-րդ հոդվածը, ուր հստակ ամրագրված է՝ իշխանությունը ձեւավորվում է ժողովրդի միջոցով, մեզանում գոյություն չունի, իշխանությունը ամեն անգամ ընտրությունների ժամանակ ապացուցում է, որ այդպիսի նորմ գոյություն չունի:
Դուք խախտում եք սահմանադրության 65-րդ հոդվածը, համաձայն որի` պատգամավորը պետք է զբաղվի միայն օրենսդրական գործունեությամբ: Իսկ եթե նման առանցքային հոդվածներ եք խախտում, ուրեմն ի՞նչ բարոյական իրավունքով եք ուզում բարեփոխել սահմանադրությունը, կամ որտե՞ղ է երաշխիքը, որ փոփոխվածն էլ չեք խախտելու:
Բացի դրանից՝ գործող ընտրական համակարգը բացառում է ընտրությունների միջոցով իշխանություն փոխելը, ասել է թե՝ ժողովրդի կամարտահայտությամբ իշխանություն ձեւավորելը, այսինքն՝ Ընտրական օրենսգիրքը ամբողջությամբ աշխատում է հօգուտ իշխանության վերարտադրության:
Ահա այս մտահոգությամբ ես ներկայացրի մեր երեք պահանջը, այն է՝ Ընտրական օրենսգրքի փոփոխություն, խորհրդարանական ընդդիմությանը վերահսկողական լծակներ տրամադրելու մասին օրենքի ընդունում եւ բարեփոխված սահմանադրության հիման վրա արտահերթ համապետական ընտրությունների անցկացում: Եթե իշխանությունը կհամաձայնի կատարել հիշյալ երեք կետերը, այդ դեպքում կարելի է մասնակցել սահմանադրության բովանդակային քննարկումներին: Հակառակ դեպքում մենք չենք արձագանքելու:

-Չնայած բովանդակային քննարկման կողմնակից չեք, բայց ձեր կուսակցության ներկայացուցիչները անվերջ անդրադառնում են հայեցակարգի դրույթներին: Իսկ հայեցակարգում արդեն իսկ կա ձեր առաջարկներից մեկը՝ ընդդիմությանը վերահսկողական լծակներ տալու մասին: Ընդ որում, նշվում է, որ ընդդիմությունը վերահսկողական ծառայություններում կստանա պատասխանատու պաշտոններ առաջին դեմքերի կարգավիճակով: Ուրեմն ինչի՞ց բավարարված չէ «Ժառանգությունը»:

-Փաստորեն ինձ ուզում եք ներքաշել բովանդակային քննարկման մեջ, բայց հիշեցնեմ բոլորին. միջազգային պրակտիկայում ընդդիմությանը լծակներ տրվում են կա՛մ տվյալ պետության խորհրդարանի կանոնակարգ օրենքով, կա՛մ ընդդիմության մասին առանձին օրենքով, այստեղ սահմանադրությունը որեւէ կապ չունի: Հետեւաբար ի՞նչ մեղք ունի սահմանադրությունը: Ու թող չփորձեն մեզ հակառակը համոզել, թե միայն սահմանադրություն բարեփոխելով է դա հնարավոր իրականացնել:
Ինձ մտահոգում է այն, որ չնայած միջազգային փորձին լավատեղյակ հանձնաժողովականները շատ լավ գիտակցում են ասածիս ճշմարտացիությունը, բայց հակառակն են փորձում մեզ համոզել: Ու ես համոզվում եմ, որ նրանք իրենց առաջարկներում անկեղծ չեն:

-Ձեր հարցի՝ «ի՞նչ մեղք ունի սահմանադրությունը, որ մեզանում անհրաժեշտ օրենքներ չեն գրվում», պատասխանը եւս տրված է բարեփոխումների հայեցակարգում. նշվում է, որ գործող սահմանադրությունը ուղղակիորեն խոչընդոտում է անվիճելի համարվող խնդիրների լուծմանը, բերվում են օրինակներ եւ փաստվում, որ խնդիրների լուծման բանալին, այնուհանդերձ, սահմանադրական բարեփոխումներն են:

-Լավ, եթե մեզ հետ խոսում են «գրավոր»՝ հայեցակարգով, ուրեմն ես էլ կասեմ հետեւյալը, սահմանադրության ո՞ր կետում է գրված, որ օրվա իշխանությունը պետք է կեղծի համապետական ընտրությունները, որպեսզի վերարտադրվի: Նման կետ չկա: Ավելին՝ սահմանադրության 65-րդ հոդվածը ամրագրում է, որ խորհրդարանը պետք է լինի պրոֆեսիոնալ, բայց գալիս են մարդիկ, ովքեր ոչ մի կապ չունեն խորհրդարանական գործունեության հետ: Ուրեմն գրելը շատ քիչ է, իրականացնելն է կարեւորը, ու դրա համար քաղաքական կամք է հարկավոր:

Իսկ որպեսզի իշխանությունը լինի վստահելի, թող հենց այսօր իրականացնի 65-րդ հոդվածը ու խորհրդարանի հետ կապ չունեցողներին հեռացնի խորհրդարանից, որպեսզի գան գրագետ մարդիկ: Ես դիվանագետ եմ եղել ու տեսել եմ, թե միջազգային կազմակերպություններում երբեմն ովքեր էին ներկայացնում մեր երկիրը, նրանք իրենց ներկայությամբ ուղղակի վարկաբեկում էին մեր պետությունը:

Միջազգային ֆորումներին ուղարկվում են մարդիկ, ովքեր ոչնչից տեղեկացված չեն: Հարցնում ես՝ ինչո՞ւ ես գնում, ասում է՝ մենք մեծամասնություն ենք, քվոտայով այդ տեղերը մերն է: Դրա համար ես գրվածքներին չեմ հավատում, հայեցակարգում կարելի է գեղեցիկ մտքեր գրել, բայց թող ինձ ցույց տան՝ արդյոք, ունե՞ն քաղաքական կամք, պատրա՞ստ են գործող օրենքները իրականացնելու: Թող ապացուցեն, որ սահմանադրական բարեփոխումները վերարտադրման նպատակ չեն հետապնդում:

-Ասացիք՝ համոզիչ քայլեր չեք տեսնում, մինչդեռ այդպիսիք կան: Տեսեք, «եռյակը» մտահոգություն հայտնեց, թե բարեփոխումներով փորձ է արվում արգելել դաշինքների ստեղծմանը, նպաստել խորհրդարանում արհեստական քաղաքական մեծամասնության ստեղծմանը, վարկանիշային քվեարկությամբ էլ հնարավորություն է տրվում փողատերերին զբաղեցնել ցուցակների անցողիկ տեղերը: Բայց, պարզվում է, «եռյակն» անտեղյակ է, որ, նախ, վերջին դրույթը ամբողջությամբ հանված է հայեցակարգից, իսկ մյուսների առնչությամբ հանձնաժողովը հստակ ասում է՝ դրանք ընդամենը առաջարկներ են, վճռորոշը քաղաքական ուժերի վերաբերմունքն է, ուրեմն եկեք քննարկենք: Ինչո՞ւ եք մերժում:

-Այդ դեպքում հարց եմ ուղղում իշխանությանն ու հանձնաժողովի անդամներին. եթե իրոք կա նպատակ պետության մեջ բարեփոխումներ կատարելու, ինչո՞ւ եք կրծքով պաշտպանում այս Ընտրական օրենսգիրքը եւ մերժում «Ժառանգության», ՀՅԴ-ի առաջարկած ԸՕ-ի փոփոխությունների փաթեթը, ինչը այս դեպքում նույնպես սահմանադրության հետ բացարձակորեն կապ չունի: Փոխեք Ընտրական օրենսգիրքը ու հնարավորություն ընձեռեք արդար, ազատ ընտրություններով խորհրդարան ձեւավորել:
Ինչո՞ւ չեն իրականացվում սահմանադրության 2-րդ, 65-րդ հոդվածները, եւ վերջապես, ինչո՞ւ օրենքով վերահսկողական լծակներ չեք տալիս ընդդիմությանը, ինչը եւս ոչ մի կապ չունի սահմանադրությունը բարեփոխելու հետ: Քանի դեռ այս հարցերի պատասխանները մենք չենք ստացել, վստահություն չի կարող լինել, ու թող չասեն՝ եկեք քննարկենք:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ