Սահմանների բացման տնտեսական հետևանքները

Հայաստանի և Թուրքիայի միջև ճանապարհների վերաբացման առևտրատնտեսական հիմնախնդիրների մասին Հայ հեղափոխական դաշնակցության կողմից հրավիրված խորհրդաժողովում  հանդես եկավ Արծվիկ Մինասյանը: Նա ներկայացրեց ՀՅԴ-ի  և մի շարք տնտեսագետների կատարած ուսումնասիրությունները` սահմանի բացման տնտեսական հետևանքների վերաբերյալ:

Համեմատելով Հայաստանի և Թուրքիայի տնտեսությունները, նա մեր կողմից  մի շարք բացթողումներ արձանագրեց ինչպես տնտեսական, այնպես էլ օրենսդրական ոլորտներում: Ըստ պարոն Մինասյանի, դրանք կարող են   պատճառ հանդիսանալ Հայաստանի  տնտեսության վերջնական կործանման համար: Բավական է ասել, որ միայն մեկ անձին բաժին ընկնող ՀՆԱ-ով Թուրքիան երեք անգամ գերազանցում է Հայաստանին:

Համեմատության մեջ ներկայացվեց Հայաստանի և Թուրքիայի ներքին արտադրողների մրցակցային համակարգը:  Թուրքիայի դեպքում  վիճակն անհամեմատ բարվոք է` ներքին արտադրողի պաշտպանության առումով:

Մյուս կողմից, ի տարբերություն Թուրքիայի, որտեղ սահմանափակ է սեփականության իրավունքը, մեզ մոտ ազատ շուկայական հարաբերություններ են, ինչն օտարերկրյա ցանկացած կազմակերպության  հնարավորություն է տալիս տեր դառնալ հայաստանյան տնտեսության ցանկացած ոլորտում, անգամ եթե այդ ոլորտն առնչվի երկրի անվտանգությանը:

Արծվիկ Մինասյանի համոզմամբ, չի իրականանա նաև արտահանողների վարդագույն երազանքը, այն է` մեծացնել սեփական արտադրանքի արտահանման ծավալները. «Երազանքները կարող են երազանք էլ մնալ` հանդիպելով «երկաթե պատնեշի»:

Արտահանման գործում էլ Հայաստանը հետ է մնում. եթե Թուրքիայում այն կատարվում է հատուկ կազմակերպությունների միջոցով, ապա մեզ մոտ դա դրված է արտադրողի ուսերին….

Սակայն տնտեսության  ամենախոցելի ոլորտը ՀՅԴ ներկայացուցիչը  համարում է գյուղատնտեսությունը, որը  շատ արագ կարող է  կործանվել թուրքական գյուղատնտեսական ապրանքների ներհոսքից:

Հայաստանի համար ամենամեծ սպառնալիքը ներկրվող սննդամթերքի սանիտարահիգիենիկ վիճակն է:  Թուրքիան  այդ կանոնների պահպանման  առումով համարվում է ոչ զարգացած երկիր, ինչն ամրագրվում է նաև միջազգային փաստաթղթերով և վերլուծություններով:

Իր խոսքը սահմանափակելով` բանախոսը նշեց. «Այսպիսի համատեքստում խոսել  երկու երկրների համատեղ շահերից բխող հարաբերությունների մասին, ինչպես փորձ է արվել ձևակերպել արձանագրությունների մեջ,   առնվազն միամտություն է»:

Այս ամենով հանդերձ, Արծվիկ Մինասյանը հիշեցրեց, որ   Առևտրի Համաշխարհային Կազմակերպության գնահատականների համաձայն,  Թուրքիան համարվում է ամենաանհուսալի առևտրային գործընկերներից մեկն աշխարհում: Միջազգային ատյաններում այդ երկրի դեմ կան բազմաթիվ դատական գործեր, ինչը նշանակում է, որ Թուրքիայի վրա պետք չէ հույս դնել կամ նրան տնտեսական գործընկեր դառնալ:

Կարինե Պետրոսյան