ArmAr.am-ի հարցազրույցը ԼՂՀ ԱԺ-ի Արտաքին հարաբեությունների հանձնաժողովի նախագահ Վահրամ Աթանեսյանի հետ:

– Պարոն Աթանեսյան, ըստ ձեզ, ի՞նչ տվեց աթենքյան հանդիպումը, արդյո՞ք, համանախագանների հերթական համատեղ հայտարարությունը ինչ–որ նոր բան ավելացրեց բանակցային գործընթացին: Գուցե ճիշտ են այն գնահատականները, թե գործընթացը դոփում է իր տեղում:

-Ես այն կարծիքին չեմ, որ  բանակցային գործընթացը նույն տեղում է  դոփում, որովհետև համանախագահող երկրների պատվիրակությունների ղեկավարների և Հայաստանի ու Ադրբեջանի արտգործնախարարների համատեղ հայտարարության մեջ, իրոք, նորություններ կան: Մասնավորապես. կողմերն առաջին անգամ խոսում են կարգավորման հիմնարար սկզբունքների շուրջ`ընդհանուր  ըմբռնման հասնելու առաջընթացի մասին, որն ի դեպ, ձեռք է բերվել անցնող տարվա ընթացքում: Սա,  իմ կարծիքով, նշանակում է, որ կողմերը մոտ են հիմնարար սկզբունքների շուրջ ընդհանուր համաձայնության հասնելուն, ինչը նախկինում չկար:Երկրորդ նորությունն այն է, որ միջնորդները փորձում են պահպանել անցնող տարվա հանդիպումների դինամիկան` նաև 2010 թվականին: Ինչն իր հերթին  վկայում է կողմերի միջև հիմնախնդրի կարգավորման սկզբունքների շուրջ համաձայնության գալու մտադրության մասին: Այնպես որ, եթե փորձենք ամփոփել, ապա կարող ենք ասել, որ բանակցային գործընթացը, կարծես թե, հասնում է մի հանգրվանի, որտեղ արդեն որոշումներ են քննարկվում:

– Ասել է, թե Ադրբեջանն այլևս պատճառ չունի հայտարարելու, թե բանակցությունները ոչինչ չեն տալիս, հետևապես, հարկ է փոխել Մինսկի խմբի ձևաչափը:

– Չպետք է այդչան մտասևեռվենք այն բանի վրա, թե ինչ է ասում Ադրբեջանը, կամ ինչ մտադրություններ նա ունի: Ադրբեջանը, փաստորեն, աթենքյան այս հայտարարությամբ, որ արեց  արտաքին գործերի նսախարարի մակարդակով, ընդունում է, որ իր երկիրը պատրաստ  է բանակցությունները շարունակել կարգավորման հիմնարար սկզբունքների շուրջ համաձայնության գալու նպատակով: Իսկ հիմնարար սկզբունքները բխում են  Մադրիդյան գաղափարներից, որոնք   սահմանված են  միջնորդ երկրների համանախագահների` անցած ամռանն ընդունած հայտարարության մեջ:

–Իսկ Մադրիդյան սկզբունքները բխո՞ւմ են հայկական կողմերի շահերից: Ի դեպ, երեկ ՀՀ ԱԳ նախարարը հայտարարեց, թե քննարկվում է այդ սկզբունքներից ընդամենը 5-ը, որոնք առկա սկզբուքների, ընդամենը` 1/3 մասն էլ չեն կազմում: Սա վտանգավոր չե՞ք համարում: Արցախին հայտնի է Մադրիդյան սկզբունքների ամբողջական բովանդակությունը:

– Ես որպես խորհրդարանի ներկայացուցիչ, որևէ փաստաթղթի բովանդակությունից տեղյակ չեմ և կարող եմ խոսել միայն իմ անունից: Իսկ այն, թե սկզբունքների որ մասն է քննարկվում, որը` ոչ, կարծում եմ դա այս պահին այնքան էլ ճիշտ չի վերլուծել, որովհետև խոսքն այստեղ վերաբերում է կարգավորման մեթոդաբանությանը: Իսկ կարգավորման մեթոդաբանությունը, փիլիսոփայությունը  ևս մեկ անգամ հնչեցվեց աթենքյան համատեղ հայտարարության մեջ` դա ուժի կիրառման բացառումն է, տարածքային ամբողջականությունը և ժողովուրդների իրավահավասարությունն ու ինքնորոշվելու իրավունքը: Մեթոդաբանությունը սա է: Հիմա թե այս մեթոդաբանությունից ի՞նչ  մանրամասնություններ են բխում, ի՞նչը կարող է քննարկման առարկա դառնալ  ընթացող  բանակցություններում, սա արդեն ապագայի խնդիր է: Բոլորի համար հասկանալի է, որ այս պահին ոչ թե խնդիրն է լուծվում, այլ  կողմերը ճշտում, որոշում են  իրենց դիրքորոշումները` խնդրի կարգավորման վերաբերյալ: Եթե այս մեթոդաբանության շրջանակներում  համաձայնություններ ձեռք բերվեն, բնականաբար, դրան հետևելու է արդեն պայմանագրի մշակման աշխատանքը, որ ավելի երկարատև,  ավելի բարդ գործընթաց է լինելու: Ի դեպ,  ԱԳ նախարար Է. Նալբանդյանը  դա նկատի ուներ:  Անդրադառնամ ձեր հարցի սկզբին`  Մադրիդյան սկզբունքներն, արդյո՞ք, բխում են հայկական կոմերի շահերից:

Եթե ՀՀ արտգործնախարարը ստորագրում է մի փաստաթուղթ, որտեղ ամրագրված է` նախարարները վերահաստատեցին  իրենց հանձնառությունը` եռանդուն աշխատել չլուծված հարցերը կարգավորելու  ուղղությամբ, Հելսինկիի եզրափակիչ փաստաթղթում ամրագրված ուժի չկիրառման, տարածքային ամբողջականության, ժողովուրդների իրավահավասարության և  ինքնորոշման սկզբունքների հիման վրա, կրկնում եմ, եթե ՀՀ արտաքին գործերի նախարարն այս փաստաթուղթը ստորագրում է, ուրեմն, ՀՀ-ն խնդրի կարգավորման փիլիսոփայությունը տեսնում է այդ երեք սկզբունքների համատեքստում` ուժի չկիրառում, տարածքային ամբողջականություն, ժողովուրդների իրավահավասարություն և ինքնորոշման իրավունք, ինչն էլ, բնականաբար, բխում է հայկական կողմերի շահերից:

– Այս հանդիպման ժամանակ դարձյալ հայտարարվեց, որ առանց Արցախի մասնակցության պայմանավորվածություններ չեն կարող լինել. չե՞ք կարծում, որ սրանից այլևս բխում է այն, որ Արցախի մասնակցությունը բանակցություններին շատ մոտ է:

– ՀՀ արտգործնախարարն ասել է, որ սկզբունքների հարցում Ադրբեջանի հետ համաձայնության գալուց հետո, երբ  կսկսվի աշխատանքը` խաղաղության համապարփակ պայմանագրի մշակման ուղղությամբ, այդ դեպքում արդեն ԼՂՀ  մասնակցությունը կդառնա անհրաժեշտություն: Միշտ էլ հայկական կողմը պնդել է, որ վերջնական  պայմանագիրը պետք է ներառի նաև ԼՂՀ դիրքորոշումը:

-Ադրբեջանն ու Թուրքիան ամեն ինչ անում են  հայ–թուրքական հարաբերությունները Արցախի խնդրի հետ կապելու ուղղությամբ: Այդ նկրտումները բավական վտանգավոր են: Ի՞նչ հակաքայլեր պետք է ձեռնարկի հայ դիվանագիտությունը` հակադարձելու նման նկրտումներին:

– Աթենքում ստորագրված փաստաթուղթն արդեն իսկ վկայում է այն մասին, որ հայկական կողմը համարժեք դիվանագիտական քայլեր է ձեռնարկում, որպեսզի իչիք դառնան ադրբեջանաթուրքական ջանքերն ու Ղարաբաղյան խնդիրը  տարանջատվի Հայաստան- Թուրքիա հարաբերությունների հետագա ճակատագրից: Այդ մասին հայտարարություններով հանդես են եկել նաև Մինսկի խմբի համանախագահող երկրները, ընդգծելով, որ  հայ-թուրքական հարաբերություններն ու արցախյան հարցի կարգավորումը առանձին գործընթացներ են և չեն կարող միմյանց հետ շաղկապվել:

Արուսյակ Հոխիկյան

ArmAr.am