Հայաստանի լրագրողները, վերլուծաբաններն  ու քաղաքական գործիչները այդպես էլ չեն կարողանում վայելել իրենց ամառային արձակուրդները: Ռուսաստանը Ադրբեջանին С-300ПМУ2 «Фаворит» հակաօդային համակարգերի 2 դիվիզիոն է վաճառում` ձեռքի  հետ փոփոխելով Գյումրիի ռուսական ռազմաբազայի վերաբերյալ Հայաստանի հետ պայամանագիրը:

Նշենք, որ ըստ ՌԴ «Փորձագիտական վերահսկողության մասին» դաշնային օրենքի 25-րդ հոդվածի, Ռուսատանից զենքի և զինամթերքի արտահանումը չպետք է հակասի ՌԴ անվտանգությանը: Բայց իրավիճակը, այս առումով, զավեշտալի է դառնում:  Մի կողմից հայտարարվում է, որ ռուսական զորքերը պաշտպանելու են նաև Հայաստանի շահերը  (http://cdaily.am/home/paper/2010_07_31/news/20667/), բայց մյուս կողմից էլ նույն Ռուսաստանը մեր պոտենցիալ թշնամիներին համակարգեր է վաճառում, որոնք խոցելի են դարձնում ՀՀ օդային տարածքի յուրաքանչուր կետում գտնվող ինքնաթիռ, ներառյալ ռուսականները (http://www.lragir.am/armsrc/politics37449.html): Այսինքն, ռուսական ինքնաթիռները Գյումիից օդ բարցրանալուն պես խոցելի են դառնում հենց Ռուսաստանի կողմից Ադրբեջանին վաճառված համակարգերի համար:

Կա’մ մեր մեծ եղբոր աջ ձեռքը չգիտի, թե ինչ է անում ձախը (քանի որ եթե ռուսական ռազմաբազան պաշտպանի մեր անվտանգությունը, «Рособоронэкспорт»-ի կողմից ադրբեջանցիներին զինելն էլ կմեծացնի մեր անվտանգությանն սպառնացող վտանգը): Կա’մ էլ Ռուսաստանը իրականում բացարձակապես էլ մտադիր չէ հնարավոր պատերազմի դեպքում պաշտպանել ՀՀ անվտանգությունը, այդ պատճառով էլ հանգիստ զենք է վաճառում մեր հակառակորդներին: Ինչպես ասում են, «կարում են, անում են»:

Հիմա փորձենք հասկանալ, թե ի վերջո, ինչո՞ւ է Ռուսաստանը վաճառում С-300ПМУ2 «Фаворит»-ները Ադրբեջանին: Հիմնական պատճառները, ըստ էության, երկուսն են: Ռուսաստանը արդեն 5 դիվիզիոն էր պատրաստել Իրան արտահանելու համար: Սակայն միջազգային սանկցիաների պատճառով 800 միլիոն դոլարանոց գործարքը չեղյալ հայտարարվեց (http://lenta.ru/news/2010/08/04/never/) և այդ համակարգերը, կոպիտ ասած, «մնացին ռուսների վրա»: Հիշեցնենք նաև, որ Ռուսաստանը, ըստ էության, կարողացավ լուծել իր ֆինանասական խնդիրները, երբ ԱՄՆ-ն մտավ Իրաք և նավթի համաշխարհային գինը միջինում 3-4 անգամ բարձրացավ: Սակայն համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի պատճառով համարյա կրկնակի կրճատվեց ՌԴ «Կայունացման ֆոնդը» :Ուստի այսօր Ռուսաստանի համար բավականին ձեռնտու կլիներ, եթե այս նավթաշատ կողմերում մի պատերազմ լիներ և բարձրանար նավթի գինը:

Բոլորի համար էլ պարզ է, որ եթե Ադրբեջանը բավարար չափով զինվի, հերթական ագրեսիվ պատերազմը կսկսի հայկական պետությունների դեմ, որն էլ, ինչպես նշվեց, կբերի նավթի գնի բարձրացմանը: Փաստորեն, С-300ПМУ2 «Фаворит»-ների դիվիզիոնները վաճառելով` Ռուսաստանը մի կողմից «ազատվում» է Իրանի համար նախատեսված համակարգերից, մյուս կողմից էլ մեծացնում է տարածաշրջանում պատերազմի, և ուրեմն նաև` Ռուսաստանի համար նավթից լրացուցիչ փող աշխատելու հավանականությունը:

Մոսկվայում, երևի թե հասկանում են, որ Երևանում կլինի վաճառքի դեմ բողոքող զանգված: Այդ պարագայում հասկանալի է, թե ինչու է ՌԴ նախագահ Մեդվեդևը Գյումրիի ռուսական ռազմաբազայի պայմանագրի գործողության ժամկետը 25 տարուց 49-ի երկարաձգելու մասին արձանագրություն ստորագրելու համար անձամբ ժամանում Երևան:

Ստեղծված իրավիճակում Հայաստանը պետք է վերանայի Ռուսական ռազմաբազաների` մեր երկրում տեղակայվելու նպատակահարմարությունը: Պետք է ճշգրտվի, թե ռուսական ռազմաբազաների ներդրումը ՀՀ անվտանգության մեջ արդյո՞ք այնքան մեծ է, որ դրա համար արժե զրկվել արտաքին քաղաքականության մեջ ազատության որոշ աստիճանից:  Եվ եթե այդ ներդրումը իսկապես մեծ է, ապա արդյոք այդպես կլինի առաջիկա համարյա կես դարում: Եթե այն այդքան էլ մեծ չէ, կամ այդպիսին չի կարող լինել առաջիկայում (ինչը շատ ավելի հավանական է), ապա պետք է չհրաժարվել պայմանագիրը խզելու մեր հնարավորությունից: Եվ ի վերջո, արդյոք մեզ պետք է նման պայմանագիր կնքել Ռուսաստանի հետ, երբ այդ երկիրը մեր պոտենցիալ թշնամիներին նորագույն զինատեսակներ է վաճառում: Ակնհայտ է, որ հայ-ռուսական ռազմական գործընկերությունը առնվազն ձևական է դառնում և սկսում է կրել այլ նպատակներ, քան տարածաշրջանում խաղաղության պահպանումն է:

Դանիել Իոաննիսյան, Ժնև.  Շվեցարիա

ArmAr.am