Իր դեմ կատարված մահափորձից հետո, վիրահատության ենթարկված ԱԻՄ առաջնորդ, նախագահի թեկնածու Պարույր Հայրիկյանն ուշքի գալուն պես հնչեցրեց իր վարկածը, թե կատարվածի պատասխանատուն <ռուսական իմպերիալիզմն է>: Փաստորեն, մահափորձի մեջ բացահայտորեն մեղադրելով <ռուսական կողմին>, Հայրիկյանն իր կարծիքը <հիմնավորեց> նրանով, թե նման քայլը պայմանավորված էր իր ելույթների բովանդակությամբ, ուր խորհրդային այլախոհը պնդում է`<Հայաստանի զարգացման եվրոպական ուղին այլընտրանք չունի>:

Ուշագրավ է այն, որ <ռուսական հետք> որոնելու Հայրիկյանի կանխակալ հայտարարությունը գրեթե ամբողջությամբ անտեսվեց ռուս քաղաքագետների, վերլուծաբանների, առավել ևս պետական բարձրաստիճան պաշտոնյաների կողմից: Ինչն էլ փորձում են հաջողությամբ խաղարկել որոշ արևմտյան պարբերականներ, որոնց հեղինակներն իրենց հրապարակումներում սկսել են շեշտադրել այն միտքը, թե Ռուսաստանը անտեսեց, և ուշադրության չարժանացրեց Հայաստանի նախագահի թեկնածու Պարույր Հայրիկյանի դեմ կատարված մահափորձը: Ավելին, ի տարբերություն ռուսական <արհամարհանքին>` Հայաստանի ռազմավարական գործընկերը պաշտոնապես չդատապարտեց կատարված ահաբեկչությունը, <հոգատար> Արևմուտքը հանձին ԱՄՆ պետդեպարտամենտի քարտուղարի, ոչ միայն դատապարտեց, այլև խորհուրդներ տվեց ընտրական գործընթացների մեջ գտնվող Հայաստանին: Նման շեշտադրումները փաստում են այն մասին, որ արևմտյան քարոզչամեքենան սկսել է զգուշորեն, սակայն որոշակի ուղղորդող տրամադրություններ շրջանառել հայաստանյան ներքին դաշտում` ստեղծելով <պուպուշ> Արևմուտքի և <բոբո> Ռուսաստանի կերպարները:

Մինչ այս պահը ԱԻՄ առաջնորդի <ռուսական վարկածին> արձագանքել է միայն ռուսական <Ռեգնում> գործակալությունը, որում հրապարակված վերլուծության հեղինակը քաղաքական փորձագետ հայազգի Վիկտոր Յակուբյանն է: Վերջինս անդրադառնալով մահափորձի <արտաքին հետքին>, Պարույր Հայրիկյանին հակադարձում է` Հայաստանում իրավիճակի ապակայունացումը ձեռնտու է ում ասես, բացի Ռուսաստանից: ԱԻՄ նախագահի բերած փաստարկը համարելով <շատ թույլ>, միաժամանակ հայտարարում է` <նրա (Պարույր Հայրիկյանի-Ա.Ս.) սադրիչ կեղծիքի ականատես ենք>: Փորձագետը նաև հարց է հնչեցնում` իսկ միթե մահափորձ չէին կարող իրականացնել, օրինակ, Թուրքիայի կամ Ադրբեջանի հետախուզական ծառայությունները, և ինչո?ւ է այդքան ջանասիրաբար շրջանառվում «ռուսական հետք»-ը:
Մահափորձում <ռուսական հետքեր> փնտրելու Հայրիկյանի <որոնումները> դրական արձագանք չգտան նաև ներհայաստանյան քաղաքական դաշտում: <Պարույր Հայրիկյանի հայտարարությունն ընդամենը հիմարություն է, խնդրում եմ` այդպես էլ գրեք: Բոլորը ծիծաղում են նրա խոսքերի վրա: Եթե մեղադրում ես, ուրեմն պարտավոր ես լուրջ փաստեր ներկայացնել, ոչ թե ասել մի բան, որից կարելի է ծիծաղից մեռնել>, – <Հայոց Աշխարհ>-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետ Սերգեյ Շաքարյանցը: Անդրադառնալով մեր այն դիտարկմանը, թե Հայրիկյանի խոսքում նաև <ժամանակագրական շփոթ> կար` ի?նչ կապ ունի <ռուսական իմպերիալիզմ>-ը ներկայիս Ռուսաստան պետության հետ, Շաքարյանցը նախ նկատեց, թե դա հուշում է նրա խոսքի անտրամաբանական լինելու մասին. <Ինչ է հասկանում Հայրիկյանը ռուսական իմպերիալիզմ ասելով: Հիշեցնեմ, որ իմպերիալիզմի վախճանը 1917 թվին է եղել>: Ինչ վերաբերում է խորհրդային Ռուսաստանին, այստեղ ևս քաղաքագետը Հայրիկյանին հիշեցնելու բան ունի.<Երևի մոռացել է, որ այն ժամանակ եղել է ռուս-հրեական բոլշևիկյան սոցիալիզմ, նաև մոռացել է, որ ազգությամբ ռուսները գրեթե չեն մասնակցել 17թ. իրադարձություններին>: Քաղաքագետի համար ոչ պակաս տարօրինակ է և այն, որ այդ` <իբրև թե ազգայնական մարդը>, զարմանալիորեն կասկածում է միայն ռուսական ուժերին, անտեսելով այլ ուժերի մասնակցության հնարավորությունը:

<Լավ, ռուսական ծառայություններն այդքան անորա՞կ են, որ մոտ տարածությունից վրիպեի?ն»,- իր հերթին տարակուսում է Պարույր Հայրիկյանի նախկին համախոհ, նախագահի թեկնածու Արամ Հարությունյանը: Հայրիկյանի վարկածը որակելով <խիստ անպատասխանատու> երեկ նա շատ ավելի սուր հայտարարություն հնչեցրեց` <Հայրիկյանի հայտարարությունը քաղաքական ավանտյուրա է. նա հակառուսական քարոզ է իրականացնում>:

Սերգեյ Շաքարյանցը ևս այն կարծիքին է, որ ԱԻՄ առաջնորդը թերևս ինչ-ինչ ուժերի <պատվերն է կատարում>: Ո?ւմ` արևմուտքի?` < Գուցե, ի?նչ իմանամ>: Իսկ Արամ Հարությունյանը հավելում է. <Գուցե ոգեւորվում է ԱՄՆ պետդեպարտամենտի հայտարարությունների?ց: Չգիտեմ>:
Այն, որ Հայրիկյանի <կայսերական հետախուզության դեմ արտահայտած կասկածամտության> առնչությամբ ռուսական կողմն առ այսօր որևէ գնահատական չի հնչեցրել, Շաքարյանցի գնահատմամբ, նշանակում է, որ նրանք լուրջ չեն վերաբերվել ասվածին:

Քաղաքագետների միության նախագահ Հմայակ Հովհաննիսյանը սակայն առաջարկում է քիչ ավելի <մեղմ վերաբերվել> Հայրիկյանի հայտարարությանը ու չգերագնահատել ասվածի նշանակությունը, լինել փոքր-ինչ ներողամիտ, քանի որ ԱԻՄ նախագահն այդ խոսքերն ասել է, երբ դեռ նոր էր դուրս եկել վիրահատությունից ու գտնվում էր շոկային վիճակում, հետևաբար, նրա հայտարարությունը շատ ավելի զգացմունքային էր:
Իբրև <մեղմացուցիչ դեպք հանցանաց> Հովհաննիսյանը հիշատակեց և այն, որ նախագահի թեկնածուն հետո շտապել է <սրբագրել> իր իսկ խոսքերը, ասելով`նկատի չի ունեցել ժամանակակից Ռուսաստանին, այլ խորհրդային ՊԱԿ-ին ու այդ շրջանակի մարդկանց: Բայց արդյոք Հայաստանի նախագահի թեկնածուի կողմից լուրջ քայլ էր շտապողաբար հայտարարություն հնչեցնել գոյություն չունեցող կառույցի, նրա պաշտոնանկ արված կամ էլ թոշակի անցած անդամների մասին, ովքեր այլևս ակտիվ դերակատարում չունեն ներկայիս Ռուսաստանի պետական համակարգում: <Ճիշտ է այսօր նրանք որևէ դերակատարում չունեն ՌԴ պետական կառույցներում, սակայն ժամանակին հետապնդել են Հայրիկյանին , և հնարավոր է, որ խորհրդային կարկառուն այլախոհ Հայրիկյանի նկատմամբ պահպանել են իրենց թշնամական վերաբերմունքը ու այսօր փորձեցին անձնական հաշվեհարդար տեսել` մահափորձի միջոցով>:
Սա այլևս նշանակում է, որ գործ ունենք ոչ թե քաղաքական տեռորի, այլ անձնական վրեժխնդրության փաստի հետ, որն ամբողջովին փոխում է կատարվածի <մոտիվացիան>:

Այս ամենով հանդերձ, զրուցակիցներս համոզված են, որ ԱԻՄ նախագահի <ռուսական հետքի> մասին շրջանառած վարկածը ամենևին էլ լուրջ խնդիրներ չի ստեղծի երկու երկրների հարաբերություններում: Բայց որպեսզի այլ ուժեր չշտապեն օգտվել իրավիճակից, հարկ է, որ արագ ու արդյունավետորեն գործեն Հայաստանի իրավապահ մարմինները: <Ամեն ինչ կախված է ընթացող նախաքննությունից: Հայրիկյանը տեսել է ահաբեկիչի դեմքը, ուղղակի շփման մեջ մտել նրա հետ, իսկ նա դիմակավորված չի եղել>, մնում է, որ Հայրիկյանը հանկարծ <չմոռանա> հանցագործի դեմքն ու արդյունավետորեն օգնի իրավապահներին ճշգրիտ ֆոտոռոբոտ կազմելու հարցում. <Նման դեպքերում հանցագործությունը անպայման բացահատվում է>,- սա քաղաքագետ Հմայակ Հովհաննիսյանի համոզմունքն է:

ԱՐՄԻՆԵ ՍԻՄՈՆՅԱՆ