Հարցազրույց` «Կարին» ավանդական երգի-պարի համույթի ղեկավար, ազատամարտիկ Գագիկ Գինոսյանի հետ

– Եթե մարդը հայտարարում է, թե Աղդամն իր հայրենիքը չի, ապա այդ մարդուց ամեն ինչ կարելի է սպասել: Մեր քաղաքականության մեջ ինչ-որ արտառոց բան չի եղել: Այն գլխից կոմպլեմենտար քաղաքականություն են վարում: Եթե մարդ փորձում է ինչ-որ մեկին դուր գալ, ապա նա հաճոյանալու խնդիր ունի, քանի որ դուր գալ փորձում են նրանք, ովքեր դուր գալու բան չունեն: Մենք երբեք չփորձեցինք ապրել ինչպես որ կանք, մենք միշտ փորձեցինք դուր գալ: Սակայն ի տարբերություն մեզ` թուրքը երբեք չփորձեց ոչ մեկին դուր գալ: Դրա համար այսօր նախաստորագրված փաստաթղթեր ունենք: Մեր ղեկավարությունը մոռացել է, որ առանց նախապայմանների էր գնում հարաբերությունների կարգավորման:

–Բայց չէ՞ որ մեր ղեկավարությունն անընդհատ շեշտում է, որ ոչ մի նախապայման առկա չէ փաստաթղթում:

-Այնտեղ ինչ-որ կետեր կան, որոնք արդեն իսկ նախապայման են: Նախապայման եթե չկա, թող ուղղակի բացեին սահմանը: Եթե նախապայման կամ պայման չկա` ինչի՞ տակ են ստորագրում: Երկրորդ` ես չեմ հասկանում սահմանների բացում հասկացությունը: Հայաստանի Հանրապետությունը երբեք սահման չի փակել, որ հիմա բացի. նույնիսկ Ադրբեջանի դեմ սահմանները չեն փակվել: Թուրքիան ուզում է  տպավորություն ստեղծել, թե սահմանի բացումը բարի կամքի դրսևորում է լինելու: Մեր իշխանավորներն էլ փորձում են հավաստիացնել, թե Թուրքիան փոխվել է: Սակայն ես դրան երբեք չեմ հավատա` թուրքը մնում է նույն թուրքը: Եղածը չի կարող մոռացվել: Եթե նույնիսկ 15 թիվը նախապայման չէ Հայաստանի կողմից, ապա անկախության առաջին տարիների դասը պետք է նախապայման հանդիսանա: Պատերազմն ու շրջափակումը Հայաստանից «զավթեցին» մեծ թվով երիտասարդություն: Ժողովրդի մի մասը լքեց երկիրը` այստեղ տիրող ծանր վիճակից դրդված: Այսօր մենք ունենք ավելի թույլ տնտեսություն, ավելի թույլ բանակ, մեր երկրում ավելի քիչ երեխաներ են ծնվում… Ահա թե թուրքերն ինչ են արել շրջափակմամբ:

Անդրանիկը ժամանակին դաշնակներին ասաց` մի խաղացեք նրանց հետ, մի հավատացեք` թուրքը չի փոխվում, թուրքը մնում է նույն թուրքը: Բայց նրան չլսեցին: 1915 թիվն ապացուցեց, որ Անդրանիկը ճիշտ էր: Հետո եկան բոլշևիկներն ու ասացին, թե սա էն թուրքը չի, սա մեր բարեկամն է, սակայն երբ պահը եկավ, նա էլ կոտորեց մեզ: Բոլոր տեսակի թուրքերին էլ տեսել ենք, և եթե թուրքն իսկապես ուզում է ապացուցել, թե փոխվել է, թող ուղղակի բացի սահմանը, առանց նախապայմանների:

– Պարոն Գինոսյան, իսկ գուցե այդ փաստաթղթերն այնքան վտանգավոր չե՞ն, որքան թվում են:

-Փաստաթղթում ակնհայտորեն երկու նախապայման է առկա` սահմանների փոխճանաչում և հանձնաժողովի ստեղծում: Փոխադարձ սահմանների ճանաչումը նշանակում է Ղարսի պայմանագրի վավերացում, ինչն իրենց թույլ չեն տվել անգամ խորհրդային իշխանությունները: Ղարսի պայմանագիրը 88 տարվա վաղեմություն ունի, սակայն այդ ընթացքում որևէ հայ չհանդգնեց այդ փաստաթղթի տակ ստորագրել և կրել դավաճանի պիտակը:

Սահմանի բացում-փակում խաղը նման նախաստորագրված արձանագրություններով այնքան մեծ ազդեցություն, հետևանք է ունենալու, որ մյուս սերունդները մեր պատմական հայրենիքը վերադարձնելու փափագից անգամ կզրկվեն: Հրեաները 2000 տարի սպասեցին իրենց հայրենիք վերադառնալու համար, սակայն նրանք ամեն վայրկյան աշխատում էին այդ ուղղությամբ: Մենք ամեն օր հեռանում ենք Արևմտյան Հայաստանը վերադարձնելու տեսլականից: Սա, այսպես կոչված, հայրենասիրական «բզիկ» չէ, միայն պապենական հող հասկացողություն չէ, սա ռազմավարական խնդիր է. այսօրվա Հայաստանը, ազատագրված տարածքներով ու Արցախով անգամ, խոցելի է: Եթե մեկ օր անգամ Ռուսաստանը մեր գործընկերը չլինի` պետականության կորստի առջև կկանգնենք: Իսկ եթե փոխճանաչեն սահմանները, ապա մեկ վայրկյան անգամ հույս չենք կարող ունենալ, թե մեր հայրենիքը կվերադարձնենք:

–Այդ արձանագրությունները լավ դիվանագիտության դեպքում չե՞ն կարող նույն հաջողությամբ մեր օգտին «խաղալ»:

– Այն երկիրը, որն այդքան մարշալներ է տվել, չի կարող այսօր նման խայտառակ քայլերի գնալ: Այսօր մեր պետությունն  առավել շուտ բանանային հանրապետություն է: Ամերիկան Կոսովոյի դեպքից հետո հայտարարեց, թե դա բոլորի համար չէ: Դա նշանակում է, որ գերտերությունները որտեղ ինչպես ուզեն, այնպես էլ կվարվեն: Խնդիրը ազգային պատկանելությունն է: Դիվանագետն ուղն ու ծուծով պետք է հայ լինի, ինչը մեր դեպքում չկա: Նա պետք  է որպես ելակետ ունենա ազգային շահը, պետական շահն անգամ պետք է ստորադասվի ազգային շահին: Եթե այսօրվա պետականությանը դա ձեռնտու է, դա դեռ չի նշանակում, թե ձեռնտու է ազգին: Ծիծաղելի է, որ Ֆրանսիայի իշխանությունների որոշմամբ Հայոց ցեղասպանության հերքումը քրեորեն դատապարտելի է, իսկ մեր իշխանությունը կասկածի տակ է դնում դա: Անգամ Ֆրանսիան ավելի լուրջ մոտեցում ունի այս հարցին, քան մենք: Կարելի է Ֆրանսիայի օրենքով ՀՀ  իշխանությանը դատի տալ:

–ԳԱԱ ակադեմիկոսները հավանություն են տվել հայ–թուրքական արձանագրություններին: Եթե մեր գիտնականները հավատացած են, որ այդ փաստաթուղթը հակահայկական չէ` ինչու՞ չհավատանք նրանց:

-Անգամ չեմ հարցնում, թե ովքեր են եղել: Կան գիտնականներ, ովքեր բոլորովին չեն հետաքրքրվում ազգային խնդիրներով, իրենց չի հետաքրքրում ազգի ապագան, և կարող են հատուկ իշխանական տեսակետ ունենալ: Հավատացած եմ, որ Ձեր ասած մարդկանց մի զգալի մասը, նժդեհյան բառով ասեմ` ստամտավորականներ են: Նրանք չեն կարող մտավորական կոչվել, որովհետև մտավորականը ազգի խիղճն է, իսկ եթե խիղճդ հիվանդ է, դա արդեն շատ վատ է:

Արմենուհի ԿԱՐԵՅԱՆ