Վերջերս ճանաչողական այցով Հայաստան էին ժամանել մի խումբ թուրք երիտասարդներ, խմբի ղեկավար, <Հասարակական կամավորներ՚>թուրքական հիմնադրամի անդամ Վոլկան Փիրինչչիի հետ էլ կայացավ մեր հարցազրույցը:

– Տեղեկացա, որ այցելել եք Հայոց Մեծ Եղեռնի հուշահամալիր, ի՞նչպիսին են տպավորությունները:
– Խիստ տպավորված եմ Ցեղասպանության թան•արանով: Տեղի է ունեցել ողբերգություն, մի ժողովուրդի կողմից ցեղասպանության է ենթարկվել մեկ այլ ժողովուրդ, իսկ այդ ժողովուրդներն ապրել են միմյանց կողքի: Հիմա Թուրքիան կարտաբերի <ցեղասպանություն> բառը, թե ոչ, դա կարևոր չէ: Կարևորն իրականությունն է, իսկ այդ իրականությունը փաստում է, որ մեկ ու կես միլիոն մարդիկ ցեղասպանության են ենթարկվել: Եվ մենք կիսում ենք այդ ցավը: Ես ճիշտ չեմ համարում այն, որ եթե թուրք ես, ուրեմն պետք է չընդունես կատարվածը` Հայոց Ցեղասպանությունը: Ինքս ճանաչում եմ Ցեղասպանությունը եւ կիսում են այդ վիշտը հայության հետ:

<Ցեղասպանություն> բառի գործածումը քաղաքական բնույթ է կրում և պետություններն իրենց մեջ դա պետք է լուծեն: Կարծում եմ, որ Ցեղասպանությունը չպետք է քաղաքականացնել, այլ պետք է թողնել պատմաբաններին: Ադրբեջանի եւ Հայաստանի միջեւ առկա խնդիրներում ևս Թուրքիան չպետք է արծարծի այս հարցը, ու պետք է թույլ տա, որ երկու պետությունների միջև առկա խնդիրները կարգավորվեն հենց Ադրբեջանի ու Հայաստանի իշխանությունների ջանքերով:
– Խոսում եք մշակութային երկխոսության մասին, հանդուրժողականության կոչ եք անում: Բայց ի՞նչ հանդուրժողականության մասին է խոսքը, երբ նույն ընթացքում Թուրքիայի դպրոցներում հակահայկական քարոզչություն է իրականացվում: Վերջին մեկ տարվա ընթացքում, հայ-թուրքական բանակցությունների ակտիվացմանը զուգընթաց, թուրքական կառավարության հրահանգով տարրական դպրոցներում 500.000 աշակերտների պարտադրվեց դիտել հայկական հարցի մասին ֆիլմը, ուր իրականությունն ամբողջությամբ կեղծված է: Ռեժիսյորն հնարավորն արել է հայերին ամենաբացասական հատկանիշներով ներկայացնելու համար: Չե՞ք կարծում, որ առաջին հերթին պետք է հանդուրժողականության կոչ անեք Ձեր պետության ղեկավարներին:
– <Սարի Գելին>  ֆիլմի մասի՞ն է խոսքը:
– Այո:
– Ես անձամբ որևէ դպրոցում չեմ տեսել, որ հակահայկական ֆիլմեր ցուցադրվեն:
– Եթե դուք անձամբ չեք տեսել, դա դեռ չի նշանակում, թե նման բան չի եղել:
– Կրթական ծրագրերում նման բան չկա: Հնարավոր է որևէ ուսուցիչ սեփական նախաձեռնությամբ նման բան անի: Իմ և քրոջս դպրոցներում նման դեպքի ականտես չեմ եղել:
– Ես Ձեզ հասկացա, պատասխանից խուսափելն էլ պատասխանի մի ձև է… Իսկ ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստան-Թուրքիա` վերջին շրջանում սկսված բանակցությունները:
– Շատ դրական, կարծում եմ, որ բանակցություններն անպայման պետք է շարունակվեն, պետք է բացվի հայ-թուրքական սահմանը:
– Թուրքիան ձգտում է դեպի Եվրամիություն, իսկ Եվրոպայի համար մերժելի է ՙփակ սահմաններ՚ հասկացությունը: Հայ-թուրքական սահմանի բացումը Թուրքիայի միջազգային պարտավորությունն է, բայց որպես նախապայման
է ներկայացնում: Արդեն 16 տարի է, ինչ ձեր երկիրը շարունակում է Հայաստանի շրջափակումը: Մինչդեռ հարկ էր, որ նախ վերացվի տնտեսական շրջափակումը, որից հետո միայն կարելի է բանակցել հետագա հարաբերությունների կարգավորման շուրջ, համակարծիք չե՞ք:
– Սահմանները ես չեմ փակել եւ ես չեմ կարող բացել, բայց սահման փակելը համարում եմ անիմաստ քայլ: Մեր օրերում դա, իրոք, անիմաստ է. սահմանը մի գիծ է, որի երկու կողմերում էլ մարդիկ են ապրում և պետք է համագործակցենք: Այնպիսի երկիր, ինչպիսին Հայաստանն է, որի հետ ունենք շատ ընդհանրություններ, մենք պետք է լավ հարաբերություններ հաստատենք, լինի քաղաքական, մշակութային, թե՞ երիտասարդական հարցերի շրջանակում: Մենք հանդիպեցինք Հայաստանի փոխարտգործնախարարի հետ: Բայց կարծում եմ, ոչ թե մենք` երիտասարդներս պետք է նրան հանդիպեինք, այլ մեր` Թուրքիայի փոխարտգործնախարարը, որպեսզի կոնկրետ հարցեր լուծվեին:

Սևակ ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Թեգեր` Թուրքիա, Մեծ Եղեռն, Վոլկան Փիրինչչի