Ինչպես արդեն տեղեկացրել ենք, երեկ Քաշաթաղի շրջանի Հակ համայնքում վերաօծվել է տեղի Սուրբ Մինաս  եկեղեցին: Եկեղեցու վերաօծման արարողությանը մասնակցել են նախագահ Բակո Սահակյանը,  ԱԺ նախագահ Աշոտ Ղուլյանը, պաշտոնատար այլ անձինք, Հայաստանի Հանրապետությունից և արտերկրից ժամանած հյուրեր: Սրբազան  ծիսակարգը կատարեց  Արցախի թեմի առաջնորդ Պարգև արքեպիսկոպոս Մարտիրոսյանը:

Հայկական դիմագիծը  վերագտնող  մեր հայրենիքի այս անկյունում եկեղեցու  զանգերի ղողանջը  լավագույն պատասխանն է Քաշաթաղի և  մյուս տարածքների ապագայի   շուրջ հյուսվող քաղաքական խարդանավանքներին :

Դեռ միջնադարում Հակը բարգավաճ ու խիտ բնակեցված գյուղ էր: Այդ մասին պատմիչ Ստեփանոս Օրբելյանն է վկայում:  Սուրբ Մինաս  եկեղեցին` համաձայն     եկեղեցու    արձանագրությունների, կառուցվել է Հակ գյուղի բնակչության կողմից 1675թ, սակայն  հավանաբար այն ավելի հին կառույց է:  Սեփանոս Օրբելյանի վկայությամբ,  եկեղեցու բակի  գերեզմանների   արձանագրությունները   վերաբերում են ավելի վաղ շրջանին`  13-րդ դարին:

Հակը բազմիցս թալանվել է քրդերի և թուրքերի կողմից:  Սակայն ամեն արհավիրքից հետո հայերը վերակառուցում էին գյուղը, վերանորոգում Սուրբ Մինաս եկեղեցին:

1918թ. Օսմանյան Թուրքիայի կողմից Հակը վերջնականապես հայաթափվեց:   Արցախյան ազատամարտը Քաշաթաղին վերադարձրեց իր հայկական շունչը: Հակում առաջին ընտանիքները բնակվեցին 1994 թվականից: Վերաբնակեցումը պետական քաղաքականություն է, որին զորավիգ են նաև բարեգործական հիմնադրամները: Թուֆ‎ենկյան հիմնադրամի  շնորհիվ այսօր Հակում վերանորոգված եկեղեցի ունենք, որը նոր հույս ու հավատ է ներշնչում:

Հակի եկեղեցու  վերանորոգումը  աշխարհասփյուռ հայության համատեղ ջանքերի  մարմնացումն է: Դա իրականացրեց Մեծ Եղեռնից մազապուրծ հայուհու թոռնուհին` Վիրջինյա  Դեյվիսը:Նա  հայկական ոգու վերածննդին նպաստելու ուխտ ունի իր նախնյաց առջև և այդ ուխտի իրագործման մի մասնիկն էլ Սուրբ Մինաս եկեղեցու վերաբացմանն աջակցելն էր:   Միրիկի և Հռչանցի եկեղեցիների վերաբացումը սկսած գործի շարունակությունը կդառնան: Սակայն հողի շենացումն,  առանց Հակում և  վերակենդանացող մյուս տարածքներում հայերի բնակվելու, անհնար կլինի:

Հակում հավատում են, որ եկեղեցու վերանորոգումը  գյուղի բազմաթիվ խնդիրների լուծման սկիզբ է դառնալու: Այդ խնդիրների, մտահոգությունների, ակնկալիքների  և համատեղ իրագործելիք ծրագրերի մասին Հակի բնակիչները պատմեցին   նախագահ Բակո Սահակյանին:

Խնդիրներից շատերն  աստիճանաբար լուծվում են: Ճաանապարհները արդեն վերանորոգվել են, վերանորոգվել է գյուղի եկեղեցին, խմելու ջրի խնդիր այլևս չկա: Վերջին երկու ձեռնարկն իրականացրել է Թու‎ֆենկյան հիմնադրամը:

Եվ դրանք վերջինը  չեն լինի, առավել ևս, որ պետությունը, բարերարները և այս հողի վրա ապրողները միակամ են:

Նորայր Հովսեփյան

Ստեփանակերտ